Design a site like this with WordPress.com
Primeiros pasos

Parroquia de Meiraos

O ENTROIDO EN MEIRAOS

O sarrio das lareiras era moi apreciado no entroido.

O entroido fai referencia a unha época de “carne”, unha reviravolta do mundo, unha ruptura das convencións sociais e unha mudanza de roles.

Son días de desenfreo, de troula, de facer cousas que non se podían facer ó longo do ano.

Non se coñece a orixe do entroido, porén diversas teorías tentan de explicalo: para algúns é unha tradición celta que celebraba a despedida do inverno, outros aseguran que pode ter orixe na adoración a Baco ou Dionisos… Coa chegada do cristianismo, moitas festas pagás foron cristianizadas, e neste caso, a despedida do inverno pode que se mesturase coa chegada do periodo de abstinencia de comer carne durante a Coresma.

A parroquia de Meiraos é unha das nove que forman o Concello de Folgoso do Caurel e está formada polas aldeas de : Meiraos, Villasibil, Miraz, Paderne, Pedrafita e o Mazo (a aldea de Miraz consta de dous barrios).

Había numerosas diferenzas dunhas aldeas a outras, pero en case todas atopamos cousas en común, como que o domingo era o día da auga, o luns da tinguidura e o martes do lume. Tamén o costume de facer dous bonecos: o entroido e a entroida, con roupa vella rechea de palla, e logo queimalos o martes contra a noite como remate duns días que a miúdo acarrexaban pelexas e regueifas.

No entroido podía participar calquera e, por suposto, había que ir disfrazado con roupa vella, canto máis vella mellor, e berrando polos rueiros da aldea: “friu-friu”. Así asegurábase unha boa colleita de nabos.

O entroido principiaba o domingo, que era o día da auga, guindando baldes a calquera que se cruzase polas rúas ou nas portas, ou ben, con “cichois” (aparellos que semellaban xigantescas xiringas feitas con varillas de paraugas ou canillas de pólas de sabugueiro, logo de retirarlles a miola, empregando un émbolo de estopa).

O luns era o día da tinguidura, logo de refrega-las mans húmidas polo sarrio dos caldeiros, fornos ou calquera pote que estivese afumado para logo pasarllas pola cara a calquera ou pola roupa.

O martes quizais era o día de máis conflitos. Con fachos de palla acesos, estopas ou herba seca andaban uns tras dos outros pola aldea ou ían ás aldeas máis próximas, para logo queima-lo entroido nunha aira ou, como vinganza, levalo ao terreo doutra aldea rival para amolar á veciñanza. Os de Meiraos ás veces presentábanse en Villasibil con fachos de palla sendo recibidos a pedradas, e logo os de Villasibil viñan queima-lo entroido ao termo de Meiraos, xusto por baixo da igrexa parroquial, berrando : “Aí vos vai o entroido, os de Meiraos, ahora comeille os lacois…”, e iso era tomado como unha grande ofensa por parte da veciñanza de Meiraos. Nalgunha ocasión, os veciños de Miraz viñeron queima-lo entroido ao termo de Villasibil con resusultado semellante.

Tamén se achegaban pola parroquia grupos de mozos doutras aldeas que viñan a pedi-lo aguinaldo, algo semellante ao que facían polos Reis. Neste caso viñan ataviados con panos de cores e acompañandos do “Felo”, un personaxe con carantoña de pel e cunha vasoira de “xardo” (acivro) que atacaba a quen atopase polo camiño, cantando nas portas a seguinte copla:

Suba señor’ama, suba,

pola escada ó caínzo.

Tráianos unha cachola,

sete voltas de chourizos…

Os nenos de Villasibil achegábanse á casa-reitoral, que daquela estaba habitada, a carón da igrexa parroquial para cantarlle ó cura:

O cura de Lousada,

non ten camisa lavada.

Viva, viva o noso cura

con vintecinco na vara…

Na aldea de Villasibil, amáis das similitudes co entroido de Meiraos, cómpre salientar que corrían o entroido diante da capela e colocaban os dous bonecos feitos con palla e roupa vella, cunha “coza” (raíz de uz de forma redondeada) por cachola, pendurados dunha vara nunha aira. A figura feminina cunha bolsa na man, e a masculina con sombreiro. A rapazada traía feixes de “zarrelo” (gramínea Festuca indigesta, propia das penas e valados solleiros que arde moi ben e garda certa semellanza co liño) dende a Pena de Supena. Prendían unha grande fogueira diante da capela e os nenos loitaban contra as nenas guindándolles mañizas de zarrelo aceso. Tan só quedaba libre o que lle  atendía ó lume, que podía ser neno ou nena. Aquí xogaba un papel importante a figura do diaño representado por un home vello, espido da cintura para arriba e co corpo pintado con graxa e carbón a xeito de raias, que estaba asexando ós rapaces, que colocados en fileira, agarrados uns a outros, corrían por diante da capela. Entrementres, algún dos maiores que observaba a escena, berraba:

– Arre burrro, leve o demo ó último…

Daquela, o diaño saía para o colle-lo derradeiro da ringleira e facía que marchaba con el, mentres os vellos berraban, vítimas dun estraño histerismo, como se realmente creran que o diaño levase aquel neno/a.

O zarrelo das penas, imprescindible no entroido de Villasibil.

Na aldea de Miraz tamén repetían o ritual do lume mailo zarrelo e os bonecos.

Na aldea de Paderne empregaban o liño no canto do zarrelo, e ían a queima-lo entroido cara a Devesa.

Na aldea de Pedrafita viñan dende o Alto da Pedra ata a aldea coas caras pintadas de sarrio e guindando auga que recollían dun pozo comunitario.

Frecuente era cantar:

– Adiós martes d’entroido,

adiós meu queridiño.

Hasta o Domingo de Pascua

non comerei máis touciño…

Lamentablemente nada queda destas vellas tradicións que non sexa a comida propia daqueles días. O demais queda na lembranza duns poucos maiores que aínda gardan no disco duro da súa memoria aqueles costumes sen decatarense do tesouro que agochan: séculos de sabedoría, outra maneira de vivi-la festa e outra maneira de vida.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: